Skąd się to wzięło
Logistyka ma SCOR. Telekomunikacja ma eTOM. Gdy dwie firmy z tych branż mówią „przyjęcie dostawy” albo „aktywacja usługi”, mówią o tym samym. Retail powszechnie przyjętego, otwartego modelu procesów nie ma. Każda sieć, każdy dostawca systemu i każdy integrator nosi w głowie własny słownik. Zwykle wychodzi to na jaw dopiero przy wdrożeniu, kiedy „zamówienie” po stronie klienta kończy się w innym miejscu niż „zamówienie” po stronie dostawcy.
Trafiłem na to od nietypowej strony. Prowadzę projekty systemów dla sieci aptek metodą Spec-Driven Development: specyfikacja i testy powstają przed kodem, a kod piszą agenci AI pod moim nadzorem. Agent jest świetnym wykonawcą i fatalnym interpretatorem. Żeby dobrze napisał moduł cen, musi dostać jednoznaczną odpowiedź: kto jest właścicielem ceny, gdzie kończy się oferta, a zaczyna kasa, co dokładnie wchodzi i wychodzi z procesu. Szukałem gotowego standardu, na którym mógłbym oprzeć te odpowiedzi. Nie znalazłem. Więc go napisałem.
Jest też druga warstwa. Wiedza o tym, jak naprawdę działa sklep, apteka i hurtownia, nie leży w podręcznikach. Siedzi w głowach ludzi, którzy przez lata prowadzili takie firmy: zarządzałem sieciami od kilkunastu do 3 800 lokalizacji, dziś wdrażam systemy dla sieci handlowych. ORPR zapisuje tę wiedzę w formie, którą da się przeczytać, sprawdzić, zacytować i podać programowi jako punkt odniesienia. Doświadczenie bez takiej formy jest anegdotą. Z nią staje się standardem.
Co jest w środku
- Mapa procesów: 74 procesy w 22 obszarach, z jasną granicą między przepływami biznesowymi (zakupy, oferta, sprzedaż, zwroty i tak dalej) a procesami wspólnymi (dane podstawowe, stan magazynowy, finanse, zgodność).
- Karta procesu: cel, wejścia, wyjścia, właściciel, konsument i przekazania do innych procesów. Jedna struktura dla wszystkich 74 kart. Sześć kart jest wydanych w pełnej wersji, 68 w publicznym skrócie po recenzji.
- Przekazania: 16 potwierdzonych połączeń między procesami, czyli miejsca, w których jeden proces oddaje wynik drugiemu. To tam zwykle giną wdrożenia.
- Warstwa regulacyjna: 160 wymogów prawnych przypiętych do 66 procesów. Nie jest to porada prawna, tylko kontrolowana projekcja: analityk widzi, których procesów dotyka przepis, zanim zacznie projektować.
- Profile modeli biznesowych: sześć wariantów, od pojedynczego sklepu po marketplace, z informacją, które procesy są w danym modelu obowiązkowe.
- Dostęp dla ludzi i maszyn: strona, otwarte JSON API bez kluczy, pliki llms.txt dla modeli językowych, dane JSON-LD. Publikacja ma sumy kontrolne SHA-256, więc da się sprawdzić, czy to, co czytasz, jest tym, co wydałem.
- Licencje: treść CC BY-SA 4.0, kod Apache-2.0. Można używać i rozwijać. Warunek jest jeden: wskazać źródło.
Tak wygląda jedna karta. Proces CAT-02 to jedno z najczęstszych miejsc sporu między siecią a dostawcą systemu:
- Cel
- Cena na paragonie jest ceną zatwierdzoną dla tej lokalizacji, tego momentu i tego towaru.
- Wejście
- Zatwierdzona cena towaru.
- Wyjście
- Cena operacyjna na kasie.
- Właściciel
- Oferta.
- Konsument
- Kasa.
Pięć linijek. Ale kiedy sieć i dostawca podpisują pod nimi umowę, znika połowa późniejszych sporów o to, „czyj to był błąd”.
Dla kogo to jest
Jak to powstało
Większość tekstu standardu napisali agenci AI. Wszystkie decyzje są moje. Sposób pracy jest ten sam, który stosuję w projektach dla klientów, tylko tym razem produktem jest standard:
- Specyfikacja przed treścią. Najpierw powstała struktura karty, reguły notacji i kryteria odbioru. Dopiero potem karty.
- Agenci jako autorzy, człowiek jako właściciel. Osobiście przeszedłem przez wszystkie 68 kart. Każda ma mój werdykt, nie werdykt modelu.
- Recenzja niezależna innym modelem. Tekst pisany przez jeden model recenzuje inny, z innej rodziny, w trybie „werdykt, słabe punkty, alternatywa”. Model rzadko widzi własne błędy. Cudze widzi bardzo dobrze.
- Bramki jakości i zamrożone narzędzia kontrolne. Automatyczne testy spójności spisu, mapy i kart. Zmiana w narzędziu kontrolnym wymaga numerowanego wyjątku wpisanego przed kodem.
- Rejestr decyzji z odrzuconymi wariantami. Każda decyzja o notacji ma zapisane, co wybrałem, co odrzuciłem i dlaczego. Za rok będę wiedział, czemu mapa wygląda tak, a nie inaczej.
- Czyste źródło. W standardzie nie ma ani jednego dokumentu klienta. Wiedza domenowa jest moja, forma jest otwarta.
ORPR i macierz regulacyjna
Wcześniej zbudowałem macierz 361 wymagań regulacyjnych dla systemów aptecznych: co system musi robić, bo tak każe prawo. ORPR odpowiada na inne pytanie: jak pociąć procesy handlu i kto za który odpowiada. To dwie warstwy tej samej konstrukcji, zbudowane w jednym celu: żeby specyfikacja systemu dla sieci handlowej zaczynała się od procesu i przepisu, a nie od listy funkcji. Macierz mówi „musisz”, ORPR mówi „gdzie i kto”.
Co dalej
Standard jest wydany. Wszystkie 74 procesy, ich granice i przekazania mają zamknięty werdykt właściciela, spis i mapa są zamrożone, a publikacja ma sumy kontrolne SHA-256. Sześć kart jest opublikowanych w całości, pozostałe 68 w publicznym skrócie. Skrót dotyczy formy publikacji, treść kart jest kompletna.
Czego standard jeszcze nie ma, to weryfikacji rynkowej. Konstrukcja jest gotowa i spójna, ale dopiero użycie jej w konkretnych sieciach i u dostawców systemów pokaże, co warto dociągnąć w kolejnym wydaniu. Dlatego numer to 0.1, a nie 1.0.
Standard jest otwarty na publiczną recenzję. Jeśli prowadzisz sieć, budujesz dla niej system albo agentów i chcesz sprawdzić mapę na własnych procesach, odezwij się. Pierwsi adopterzy dostają najwięcej: ich uwagi trafiają do wersji 0.2.
Teksty wokół ORPR
Cykl czterech artykułów: skąd wziął się standard, co zmienia w ekonomice handlu, jak zarządzać firmą, w której decyzje wykonują agenci, i za co firmy będą płacić ekspertom.
- Jak zamieniłem doświadczenie w ORPR. Po co retailowi wspólny słownik procesów i jak jest zbudowany: wynik, granice, niezmienniki i pytania do rozstrzygnięcia.
- Handel będzie musiał generować mniej pracy. AI tego za nas nie policzy. Pracochłonność oferty jako pozycja w rachunku handlowym, a nie skutek uboczny kolejnej promocji.
- Kto będzie zarządzał firmą, w której decyzje wykonują agenci AI? Zapas dostępny kontra zobowiązany: jak trzy poprawnie działające systemy razem zawodzą klienta.
- Za co będziemy płacić ekspertom, gdy AI potrafi przygotować analizę? Za co klient płaci, gdy analizę potrafi przygotować model. Trzy zdolności, które zostają.
Chcesz oprzeć projekt na ORPR albo sprawdzić standard na swojej organizacji?
Napisz do mnie → Otwórz orpr.dev →